Ya İstiklal Ya Ölüm Tema Özeti – Ders Notları

8. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi “Ya İstiklal Ya Ölüm” temasının özetinin olduğu bir çalışma sayfası.

ÜNİTE 3:YA İSTİKLAL YA ÖLÜM    

                           KURTULUŞ SAVAŞINDA CEPHELER

KURTULUŞ SAVAŞININ ASKERİ STRATEJİSİ

  • Önce Erzurum’da bulunan XV. kolordu komutanı Kâzım Karabekir Paşa aracılığıyla doğudaki Ermeni işgalini sona erdir­mek
  • Güney cephesinde Fransızlara karşı düzenli birliklerle savaş­ma imkanı olmadığından milis kuvvetleriyle bölgenin kurtulu­şunu sağlamak
  • Kurtuluş savaşının kaderini belirleyecek olan Batı cephesin­de Yunanlılara karşı önce savunma savaşı yaparak oyala­mak, gerekli hazırlıklar yapıldıktan sonra taarruz ederek düş­manı yurttan atmak
  • Doğu Trakya’ya boğazlar işgal altında olduğundan yardım göndermek mümkün olmadığı için kendi imkanlarıyla kurtul­masını sağlamak

A- DOĞU CEPHESİ

Ermeni Meselesi

  • Ermeniler XIX. yy ortalarına kadar Osmanlı hakimiyetinde barış içinde yaşamışlar, devlete olan bağlılıklarından dolayı kendilerine “millet—i sadıka” denilmiştir.
  • Fransız ihtilalinin etkisi ve Avrupalı devletlerin kışkırtmaları sonucu XIX. yy’ın sonlarına doğru Ermeniler bağımsız olma fikrine sahip olmuşlardır.
  • Ermeni meselesi ilk kez Berlin Antlaşması’nda (1878) günde­me gelmiştir. Bu antlaşmada Osmanlı Devleti’nden Doğu Anadolu’da Ermeniler lehine ıslahatlar yapması istenmiştir.
  • Sultan II. Abdülhamit Ermenilerin bağımsız olmalarını sağla­yacak olan bu ıslahatları uygulamamıştır.

I. Dünya Savaşı‘nda Ermeni Sorunu ve Tehcir Kanunu

  • Ruslar I. Dünya Savaşı’nda Kafkas cephesinde Ermenileri kendi çıkarları doğrultusunda kullanarak bölgedeki Türkleri katlettirdiler.
  • Ermenilerin doğuda sivil halka ve Türk ordusuna yönelik sal­dırıları üzerine İttihat—Terakki Hükümeti “Tehcir Kanunu”nu (1915) çıkararak katliamlara karışan Ermenileri Suriye ve Lübnan’a gönderdi.
  • Rusya, 3 Mart 1918’de imzaladığı Brest Litovvsk antlaşması ile Kars, Ardahan ve Batum’u Osmanlı Devleti’ne bırakmıştı.
  • Fakat daha sonra Kars ve çevresini Ermeniler, Ardahan ve Batum’u Gürcüler işgal etti.
  • TBMM, Osmanlı Devleti’nden kalan ve başında Kazım Karabekir Paşa’nın bulunduğu orduya hareket emri verdi.

Ermenistan Savaşı

  • TBMM, Ermeni meselesini çözmek için Kâzım Karabekir Paşa’yı Doğu cephesi komutanlığına tayin etti.
  • 24 Eylül 1920’de taarruza geçen Türk ordusu Ermenileri ye­nilgiye uğrattı.
  • 30 Ekim 1920’de Kars zaferi kazanıldı.

GÜMRÜ ANTLAŞMASI 3 ARALIK 1920

+TBMM ile Ermenistan arasında yapıldı.

1.  Aras Nehri—Çıldır Gölü hattı sınır olacak

2.  Kars, Sarıkamış ve Iğdır TBMM’ye verilecek

3.  Ermenistan Sevr’i tanımayacak, Misak-ı Milli’yi tanıyacak

Önemi:

  • TBMM’ye bağlı düzenli ordunun ilk başarısıdır.
  • TBMM’yi ve Misak-ı Milli’yi ilk tanıyan devlet Ermenistan’dır.
  • Ermeni meselesi sona erdi.

Batum Antlaşması 23 Şubat 1921

  • TBMM ile Gürcistan arasında yapıldı.
  • Artvin ve Batum çevresi TBMM’ye bırakıldı.
  • Bu antlaşmalardan kısa bir süre sonra Ermenistan ve Gür­cistan Sovyet Rusya’nın egemenliğine girdi.
  • Bu antlaşmaların yerine daha sonra Moskova ve Kars ant­laşmaları imzalandı.

B- GÜNEY CEPHESİ

  • Mondros Mütakeresi’nden sonra Adana, Antep, Maraş ve Ur-fa önce İngilizlerin işgaline uğramış, Paris Konferansından sonra Fransızlara devredilmiştir.
  • İngilizler bölge halkına yönelik baskılar yapmadıkları için cid­di bir direnişle karşılaşmadılar.
  • Fransızlar bölgeyi Ermenilerle birlikte işgal ederek ağır bas­kılar yaptılar ve sivil halka yönelik katliamlar gerçekleştirdiler. Bu durum halkın tepkisine neden oldu.
  • Sivas Kongresi’nde bölgeye komutanlar tayin edildi. Bölgede bütün halkın katıldığı bir Kuvay-ı Milliye hareketi başladı.
  • Uzun mücadelelerden sonra;
  • 11 Şubat 1920’de Maraş, 10 Nisan 1920’de Urfa, 8 Şubat 1921’de Antep kurtarıldı.
  • Fransızlar Sakarya Savaşı’ndan sonra imzalanan Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) ile Anadolu’yu terkettiler.
  • TBMM tarafından Maraş’a “Kahraman”, Antep’e “Gazi”, Ur-fa’ya “Şanlı” unvanları verildi.

C- KURTULUŞ SAVAŞI VE İTALYANLAR

  • Birinci Dünya savaşı sırasında İtalya’ya gizli anlaşmayla İz­mir verilmişti.
  • Paris Konferansı’nda (18 Ocak 1919) İngilizler Akdeniz’de güçlü bir İtalya istemedikleri için İzmir’in Yunanlılara verilme­sini sağladılar. Bu olay anlaşmazlığa neden oldu.
  • İtalyanlar Muğla, Antalya ve çevresini işgal ettiler.
  • İtalyanlarla TBMM arasında ciddi bir savaş olmadı. Çünkü İtalyanların hem İngilizlerle arasının açılması hem de bu dö­nemde İtalya’da iç karışıklık olması savaş ihtimalini azalttı.
  • İtalyanlar II. İnönü savaşından sonra Anadolu’dan çekilmeye başladılar (5 Temmuz 1921) Sakarya savaşından sonra ta­mamen çekildiler.

 D- DOĞU TRAKYA’NIN İŞGALİ ve KURTULUŞU)

  • 15 Mayıs 1919’da İzmir’in Yunanlılar tarafından işgal edildi.
  • İtilaf devletleri Sevr Antlaşması’nı kabul ettirmek için Yunan­lıların tekrar taarrusağladılar.
  • 22 Haziran 1920’den itibaren Yunanlılar Batı Anadolu’daki bazı yerlerle birlikte Doğu Trakya’yı da işgal ettiler.
  • Boğazların işgal altında olması nedeniyle Anadolu’dan Doğu Trakya’ya yardım gönderilemedi.
  • Bölgedeki Türkler Trakya-Paşaeli Cemiyeti’nin öncülüğünde kendi imkanlarıyla mücadele ettiler.
  • Doğu Trakya, Mudanya Ateşkesi’nden (11 Ekim 1922) sonra savaş yapılmadan kurtarıldı.

BATI CEPHESİ

  • Batı cephesi, Kurtuluş Savaşının en uzun süren ve en şiddet­li savaşların yapıldığı cephesidir. Sebebi;
  • Yunan işgalinin diğerlerine göre daha kanlı olması
  • Yunan işgalinin kalıcı nitelik taşıması
  • 15 Mayıs 1919’da İzmir’i Yunanlıların işgali üzerine açılmıştır.
  • Kuvay-i Milliye birlikleri ilk kez ortaya çıktı. (Ayvalık’ta).
  • Yunanlıların 22 Haziran 1920’de saldırıya geçerek Balıkesir, Bursa, Uşak ve D. Trakya’yı işgal etmeleri üzerine Ali Fuat Paşa TBMM’den izinsiz olarak Yunanlılara karşı Gediz’de ta­arruza geçti. Ancak birliklerimiz yenilgiye uğradı.

Sonuçta;

–   Bu durum düzenli ordunun gerekliliğini ortaya çıkardı.

–   Ali Fuat Paşa görevden alınarak Moskova büyükelçiliğine gönderildi.

–   Batı cephesi ikiye ayrıldı. Asıl Batı cephesine İsmet Bey, Ba­tı cephesinin güney kısmına Refet (Bele) Paşa tayin edildi.

DÜZENLİ ORDUNUN KURULMASI 8 KASIM 1920

Sebepleri

+ Kuvay-ı Milliye birliklerinin halktan zorla para ve yardım top­lamaları

+ Yunan ilerleyişini durduramamaları

+ Kuvay-ı Milliye komutanlarının merkezi otoriteden uzak, baş­larına buyruk hareket etmeleri

+  Bölgesel kurtuluşu hedef almaları

I. İNÖNÜ SAVAŞI 6-10 OCAK 1921

Sebepleri

1.  Yunanlıların Çerkez Ethem ayaklanması sonucu milli kuvvet­lerin birbirleriyle mücadelelerinden yararlanmak istemesi

2.  Türk ordusunun güçlenmesini engelleme düşüncesi

3.  Sevr Antlaşması’nı Türk milletine zorla kabul ettirmek iste­meleri

Sonuçları

  • Savaşı Türk ordusu kazandı
  • TBMM’nin kurduğu düzenli ordunun ilk başarısıdır.
  • TBMM’nin otoritesi ve halkın TBMM’ye olan güveni arttı.
  • İtilaf devletleri TBMM’yi Londra Konferansı’na çağırdılar.
  • Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalandı.
  • Afganistan ile Ankara Dostluk Antlaşması imzalandı.
  • İsmet Bey generalliğe terfi etti.
  • TBMM, kazandığı güçle, Teşkilat-ı Esasiye’yi hazırladı.
  • Çerkez Ethem isyanı bastırıldı.
  • Düzenli orduya geçiş hızlandı.

LONDRA KONFERANSI 23 ŞUBAT-12 MART 1921

Katılan devletler

İngiltere –   İtalya          –     İstanbul Hükümeti

Fransa – Yunanistan    –     TBMM

(Toplanmasında Etkili Olan Devletler: Fransa-ltalya

TBMM temsilcisi                                  : Bekir Sami Bey

İstanbul Hükümeti Temsilcisi              : Tevfik Paşa

, Konferanstaki Türk Tezi                  : Misak-ı Milli

İtilaf Devletlerinin Tezi                      : Sevr Antlaşması

Londra Konferansı‘nın Toplanmasında Etkili Olan Sebepler

  • TBMM’nin doğuda Ermenileri yenilgiye uğratması  
  • Güneyde Fransızlara karşı başarı kazanılması
  • İnönü Savaşı’nda Yunanlıların yenilmesi
  • TBMM’nin Sovyet Rusya ile yakınlaşması

 İtilaf Devletlerinin Amaçları  

  • Yunan kuvvetlerinin yeniden toparlanması için zaman kazan­dırmak
  • Barış yolu ile Sevr antlaşması’nın şartlarını yumuşatarak ka­bul ettirmek
  • TBMM konferansa katılmazsa Türklerin barışa karşı oldukla­rı şeklinde propaganda yapmak
  • Konferansa TBMM ile birlikte İstanbul hükümetini de çağıra­rak ikilik çıkarmak

TBMM’nin Londra Konferansı‘na Katılma Sebepleri

  • TBMM’nin barış taraftarı olduğunu göstermek.
  • Mısak-ı Milli’yi dünyaya duyurmak
  • Londra Konferansında İstanbul Hükümeti temsilcisi Tevfik ” Paşa “Sözü Türk milletinin yegane temsilcisi olan TBMM heyetine bırakıyorum” demiş, böylece itilaf devletlerinin iste­dikleri ikilik önlenmiştir.

Londra Konferansının Sonuçları

  • İtilaf devletleri TBMM’yi resmen tanıdılar.
  • TBMM ilk defa uluslararası bir kurulda varlığını gösterdi.
  • Yunan kuvvetleri zaman kazanarak yeniden toparlandılar.
  • TBMM barış yanlısı olduğunu ispatladı.
  • Misak-ı Milli dünyaya duyuruldu.

TÜRK-AFGAN DOSTLUK ANTLAŞMASI

  • 1 Mart 1921’de Moskova’da imzalandı.
    • İlk kez bir İslam ülkesi TBMM’yi tanıdı.
    • 12 Mart 1921’de İstiklal Marşı, meclis kararıyla kabul edildi.

MOSKOVA ANTLAŞMASI 16 MART 1921

Türk-Rus Yakınlaşmasının Nedenleri

  • TBMM’nin doğuda Ermenilere karşı başarı kazanması
  • Fransızlara karşı güneydeki halk direnişinin etkili olması
  • Yunanlılara karşı I. İnönü zaferinin kazanılması
  • İki ülke arasında karşılıklı elçilikler açılarak iyi ilişkilerin baş­laması
  • Mustafa Kemal Paşa’nın diplomatik çabaları
  • Her iki ülkenin de düşmanlarının ortak olması
  • Sovyet Rusya’nın Anadolu’daki milli mücadeleyi kendi rejimi­ne dönüştürmek istemesi

Maddeleri

  • Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusya arasındaki anlaşmalar ge­çersiz sayılacak
  • İki taraftan birinin.tanımadığı bir anlaşmayı diğeri de tanımayacak
  • Sovyet Rusya Sevr’i reddedecek, Misak-ı Milli’yi tanıyacak
  • Kapitülasyonların kalktığını Sovyet Rusya kabul edecek
  • Rusya, TBMM ile Ermenistan ve Gürcistan arasında imzalanan antlaşmaları Batum’un Gürcistan’a verilmesi şartıyla tanıyacak

ÖNEMİ

  • Batum’un verilmesi Misak-ı Milli’den ilk tavizdir.
  • Rusya, TBMM’yi tanıyan ilk Avrupa devletidir.
  • Sovyet Rusya milli mücadeleye destek vermeyi kabul etti.
  • Sovyet Rusya, Sevr antlaşmasını tanımadığını ilan etti.
  • Doğu sınırımız güvence altına alındı.

  NOT:20 Ocak 1921 ‘de Teşkilat-ı Esasiye Kanunu kabul edildi.1921 Anayasası Yeni Türk devletinin ilk anayasasıdır.

II. İNÖNÜ SAVAŞI     23-31 MART 1921

Sebepleri

  • TBMM’nin Londra Konferansı’nda Sevr’i kabul etmemesi
  • Yunanlıların I. İnönü mağlubiyetinin öcünü almak istemesi
  • Türk ordusunun güçlenmeden yok edilmek istenmesi
  • İngilizlerin Yunanlıları teşvik etmesi
  • Yunanlıların işgallerini devam ettirmek istemesi

Sonuçları

  • Savaşı Türk ordusu kazandı.
  • İtalyanlar işgal ettikleri yerlerden çekilmeye başladılar.          
  • Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa’ya çektiği telgrafla “Siz ora­da yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz” demiştir.
  • Yunanlılar Türkleri yenmek için daha büyük kuvvetlere ihti­yaçları olduğunu anladılar.
  • İngiltere’nin Yunanistan’a olan güveni sarsıldı.

KÜTAHYA-ESKİŞEHİR SAVAŞLARI   10-24 TEMMUZ 1921

Sebepleri

  • Yunanlıların İnönü savaşlarıyla kaybettikleri prestijlerini tek­rar kazanmak istemeleri
  • Türk ordusunun toparlanmasına fırsat vermeden ortadan kal­dırma düşüncesi
  • Ankara’yı alarak TBMM’yi dağıtmak ve Sevr’i Türklere kabul ettirmek istemeleri
  • İtilaf devletlerinin desteğini yeniden kazanmak istemeleri
  • İsmet Paşa komutasındaki Türk ordusu Yunanlıların takviye kuvvetlerle aniden saldırmaları üzerine yenilgiye uğradı. Mustafa Kemal Paşa’nın tavsiyesiyle Türk ordusu Sakarya ır­mağının doğusuna çekildi.

Sonuçları

  • Sakarya ırmağı iki ordu arasında sınır oldu.
  • Afyon, Kütahya, Eskişehir işgale uğradı.
  • İtalyanlar Anadolu’dan geri çekilme işlemini durdular.
  • Fransızlar barış yapmaktan vazgeçtiler.
    • TBMM’nin Kayseri’ye taşınması gündeme geldi.
    • Düzenli ordunun kaldırılarak Kuvay-ı Milliye’ye geçilmesi fik­ri ortaya çıktı.
    • TBMM’de tartışmalar başladı.

MUSTAFA KEMAL PAŞA’NIN BAŞKOMUTAN OLMASI

     5 AĞUSTOS 1921

  • Yunan ilerleyişini durdurmak için Mustafa Kemal Paşa’nın or­dunun başına geçmesi fikri gündeme geldi.
  • TBMM’deki milletvekillerinin çoğunluğunun isteğiyle Mustafa Kemal Paşa başkomutanlığa seçildi.
  • Savaşın kazanılması amacıyla daha hızlı kararlar alabilme­si ve uygulayabilmesi için Mustafa Kemal Paşa’ya TBMM’nin bütün yetkileri üç ay süre ile verildi. (Bu yetki daha sonra uza­tıldı.)     ‘
  • Böylece Mustafa Kemal Paşa Erzurum Kongresi öncesi isti­fa ettiği askerlik mesleğine geri döndü.

TEKALİF-İ MİLLİYE KANUNU 8 AĞUSTOS 1921

  • Ordunun ihtiyacını karşılamak ve orduyu savaşlara hazırla­mak için bu kanun çıkarılmıştır.
  • Genel seferberlik uygulanmış, yiyecek, giyecek ve asker top­lanmıştır.
  • Tekalif-i Milliye emirlerini sağlıklı bir şekilde uygulanabilmesi için İstiklal Mahkemeleri yaygınlaştırıldı.

SAKARYA SAVAŞI 23 AĞUSTOS-13 EYLÜL 1921

Sebepleri:

  • Yunanlıların Türk ordusunu kesin olarak yok ederek Anka­ra’yı işgal etmek istemeleri
  • 22 gün 22 gece savaş sürdü.
  • Mustafa Kemal Paşa, “hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır, o satıh da bütün vatandır vatanın her karış toprağı va­tandaşın kanıyla sulanmadıkça terk olunamaz” sözünü söyledi.

Sonuçları

  • Sakarya Savaşı Türk ordusunun zaferiyle sonuçlandı.
  • 1683’ten beri devam eden Türk ordusunun geri çekilişi sona erdi.
  • Milli mücadelenin son savunma savaşıdır.
  • Yunanlılar savunmaya çekilirken taarruz sırası Türklere geç­ti.
  • İtalyanlar Anadolu’dan tamamen çekildiler.
  • Fransızlarla Ankara antlaşması imzalandı.
  • TBMM ile Sovyet Rusya hakimiyetindeki Kafkas Cumhuriyet­leri arasında Kars antlaşması imzalandı.
  • Ukrayna ile dostluk anlaşması yapıldı. (2 Ocak 1922) Mosko­va Antlaşmasının hükümleri tekrarlandı)
  • TBMM tarafından Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazilik” unvanı ve “Mareşallik” rütbesi verildi.
  • Türk ordusunun Kurtuluş Savaşı’ndaki en büyük kaybı Sa­karya Savaşı’nda oldu.
  • İtilaf devletleri Sevr’i hafifleterek kabul ettirme girişiminde bu­lundular.
  • Yunanlılar Doğu Trakya’dan İstanbul’a yapmak istedikleri saldırıdan vazgeçtiler.

KARS ANTLAŞMASI 13 EKİM 1921

  • TBMM ile Azerbaycan – Gürcistan – Ermenistan arasında imzalandı.
  • Sovyet Rusya’nın hakimiyetine giren bu cumhuriyetlerle im­zalanan, Moskova Antlaşmasının tekrarı niteliğinde bir ant­laşmadır.
  • Doğu sınırımız kesin olarak güvence altına alınmıştır.

ANKARA ANTLAŞMASI 20 EKİM 1921

Sebepleri:

  • Fransızların işgal bölgelerinde büyük bir direnişle karşılaş­maları
  • Yunanlıların Türkleri yenemeyeceklerinin anlaşılması
  • TBMM’nin Ermeni meselesini çözmesi
  • Londra Konferansı’nda İtilaf devletlerinin aralarındaki anlaş­mazlıkları giderememeleri
  • Sakarya savaşının kazanılması üzerine Fransızlar antlaşma yapmak zorunda kaldılar.

Antlaşmanın Maddeleri

  • Taraflar arasındaki savaş hali sona erecek
  • Savaş esirleri karşılıklı olarak serbest bırakılacak
  • Hatay Fransızlarda kalacak ancak burada özel bir yönetim kurulacak
  • Fransa, Sevr Antlaşması’nı tanıyacak.

Önemi:

  • Güney cephesi kapandı.
  • Hatay’ın kaybıyla Misak-ı Milli’den taviz verildi.
  • Suriye sınırı güvenlik altına alındı.
  • Güney illerimizdeki Ermeni meselesi sona erdi.
  • İlk kez bir itilaf devleti Misak-ı Milli’yi tanıdı.
  • İtilaf devletleri grubu parçalandı.

BÜYÜK TAARRUZ 26-30 AĞUSTOS 1922

Yapılan Hazırlıklar

  • Bir yıla yakın hızlı ve gizli olarak savaş hazırlıkları yapıldı.
  • Doğu ve güney cephelerinden takviye birlikler getirildi.
  • Tekalif-i Milliye Kanunu bütün yurtta uygulandı.
  • Orduya taarruz eğitimi verildi.
  • Mustafa Kemal Paşa’nın başkomutanlık süresi uzatıldı.
  • Türk ordusu 26 Ağustos 1922’de Afyon’dan taarruza geçti.
  • Afyon’dan taarruz edilmesinin sebebi,
  • Yunanlıların taarruzu Eskişehir’den beklemeleri
  • Afyon’un ulaşım ve haberleşme açısından merkezi bir konum olması

Sonuçları:

  • Yunanlılar büyük bir yenilgiye uğradı.
  • 9 Eylül’de İzmir, 18 Eylül’de Bursa düşmandan kurtarıldı.
  • Mustafa Kemal Paşa “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri” sözünü söyledi.
  • Yunan başkomutanı esir alındı.
  • Kurtuluş Savaşı başarıya ulaştı.
  • Kurtuluş Savaşı’nın sıcak savaş dönemi bitti, diplomatik mü­cadele dönemi başladı.
  • Yunanlıların çekilmesi üzerine Türk ordusuyla İngiliz kuvvet­leri karşı karşıya geldiler.
  • İtilaf devletleri ateşkes teklifinde bulundular.

MUDANYA ATEŞKES ANTLAŞMASI 11 EKİM 1922

  Katılan Devletler:İngiltere – İtalya – Fransa <-> TBMM

  • Yunanlılar katılmadı.
  • Yunanistan’ı İngiltere temsil etti.
  • TBMM’nin temsilcisi ismet Paşa’dır.

Maddeleri

  • Türk ve Yunan kuvvetleri arasındaki savaş hali sona erecek
  • Doğu Trakya 15 gün içinde Yunanlılarca boşaltılacak ve TBMM’ye teslim edilecek
  • TBMM, barış antlaşması imzalanıncaya kadar Doğu Trak­ya’ya asker göndermeyecek ancak sekiz bin kadar jandarma kuvveti bulundurabilecek
  • İstanbul ve Boğazların yönetimi TBMM’ye bırakılacak ancak barış yapılıncaya kadar İtilaf kuvvetleri İstanbul’da kalacak
  • Türk kuvvetleri barış yapılıncaya kadar Çanakkale-lzmit çiz­gisinde bekleyecek

Önemi

  • Kurtuluş savaşının silahlı mücadele bölümü sona erdi.
    • İstanbul ve Doğu Trakya savaş yapılmadan kurtarıldı.
    • Osmanlı devleti hukuken sona erdi.
    • Lozan Antlaşması’na zemin hazırlandı.
    • İngiltere’de Yunan yanlısı Lyod George Hükümeti istifa etti.
    • İsmet Paşa’nın prestiji arttı.

Ya İstiklal Ya Ölüm Tema Özeti – Ders Notları YAPILAN YORUMLAR

antalya escort izmir escort ankara escort bursa escort adana escort alanya escort izmit escort gaziantep escort eskisehir escort bodrum escort denizli escort diyarbakır escort samsun escort mersin escort malatya escort kuşadası escort konya escort kocaeli escort kayseri escort